नेपाल सरकार
वन तथा भू-संरक्षण मन्त्रालय
राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग

राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागमा स्वागत छ |

नेपाल प्राकृतिक सम्पदा तथा जैविक विविधताले भरिपूर्ण छ । यहाँ पाइने वन्यजन्तु, वनस्पति र जैविक विविधता तथा तिनको समग्र पारिस्थितिकीय प्रणालीलाई संरक्षण, व्यवस्थापन र सदुपयोग गर्ने उद्देश्यले वि.सं. २०३७ मा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागको स्थापना भयो ।
नेपालमा रहेका विभिन्न वनस्पति वन्यजन्तु भू–दृश्यहरुको संरक्षण, संवर्धन तथा व्यवस्थापन गर्ने उद्देश्यले स्थापित राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग अन्तर्गत १२ राष्ट्रिय निकुञ्ज, १ वन्यजन्तु आरक्ष, १ शिकार आरक्ष, ६ सरंक्षण क्षत्रे तथा १३ मध्यवर्ती  क्षत्रे घाषणा भर्इ   व्यवस्थापकीय कार्यहरु सञ्चालन गर्दै आएका छन् । ६ वटा संरक्षण क्षेत्रहरुमध्ये ३ वटा राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषले २ वटा नेपाल सरकारले १ वटा स्थानीय बासिन्दाले नै संरक्षण र व्यवस्थापन गर्दै आएका छन् ।Protected Areas of Nepal
यस विभाग अन्तर्गत उल्लिखित संरक्षित क्षेत्रहरुले २०७२ सालसम्म नेपालको कूल क्षेत्रफलको २३.३९ प्रतिशत भू–भाग ओगटेको छ । यसरी हिमाली तथा उच्च पहाडी जल भूभागदेखि तराईका मैदानी भागसम्म देशका मुख्य मुख्य पारिस्थितिकीय प्रणालीलाई समेट्ने गरी संरक्षित क्षेत्रहरु घोषणा भई व्यवस्थापकीय कार्यहरु सम्पादन हुँदै आएकाछन् । प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्ने काममा नेपालले दक्षिण एसियामा विशिष्ट स्थान हासिल गरेको छ ।
संरक्षणका प्रयासहरु मानव जातिकै हितका लागि हुनुपर्छ, निकुञ्ज, आरक्ष तथा संरक्षण क्षेत्र प्रणालीबाट स्थानीय बासिन्दाहरुलाई बढीभन्दा बढी लाभान्वित गराउनुपर्छ । संरक्षण कार्यमा स्थानीय बासिन्दाहरुलाई अर्थपूर्ण सहभागी गराउन २०४९ सालमा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐन २०२९ लाई चौथो संशोधन गरी मध्यवर्ती क्षेत्र व्यवस्थापन कार्यक्रम लागू गरिएको छ । मध्यवर्ती क्षेत्रमा स्थानीय जनतालाई आवश्यक पर्ने वन पैदावारको आपूर्ति तथा विकास गर्न उपभोक्ता समूहको सहभागितामा कार्य योजना तयार गरी उपयोग र संरक्षण गर्दैजाने कार्यलाई मध्यवर्ती क्षेत्र व्यवस्थापन कार्यक्रमले सुनिश्चित गरेको छ ।

थप जानकारी:

नेपालका संरक्षित क्षेत्रहरु २०७३               ऐन, नियम, नीति, कार्यनीति, कार्यप्रक्रिया र निर्देशिकाहरुको संगालो २०७३

वार्षिक प्रतिवेदन (२०७२/७३)   रिपोर्टहरू    प्रकाशनहरु        सूचनाहरु    प्रेस विज्ञप्तिहरु     कार्यक्रम तथा समाचारहरु

राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐन, २०२९ लाई संशोधन गर्न बनेको ऐन (२०७३ चैत १७ गते)

पर्सा वन्यजन्तु आरक्षलाई "पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज" घोषणा गरिएको राजपत्र

सुची दर्ता गराउने सम्बन्धी सूचना (२०७४-०४-०८)

Download

राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण नियमावली २०३०, (चौथो संशोधन, २०७४ जेठ ४ गते )

Download

कृष्णसार संरक्षण क्षेत्र व्यवस्थापन योजनको मस्यौदा (IEE को लागि जानकारी प्रदान गर्न)

Download

राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐन, २०२९ (पाँचौ संशोधन, २०७३ चैत १७ गते)

Download

कार्यक्रम / समाचार | सबै हेर्नुहोस


विश्व बाघ दिवस (Global Tiger Day, 29 July) भव्यताका साथ सम्पन्न

वन तथा भू संरक्षण मन्त्रालयका सचिव श्री प्रकाश माथेमाको प्रमुख आतिथ्यमा “स्वस्थ पर्यावरणको लागि बाघको संरक्षण” भन्ने मूल नाराका साथ…

Read More »
Not Available

वन्यजन्तुको आखेटोपहार व्यवस्थापन

वन्यजन्तुका आखेटोपहारहरुको मुल्य शुन्य हुन्छ भन्ने सन्देश दिन नेपाल सरकार मन्त्रीपरिषद्को मिति २०७४।२।४ को निर्णय अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय जैविक विविधता दिवसकै…

Read More »
Not Available